Selmar

Author Archives: Selmar

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert Mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier, samen met Ferry de Wit van banana tree

Met de poten in de klei

Het thema van de 4e editie van de Dag van het Werkplezier is “Met de poten in de klei”. Drie redenen waarom we voor dit thema hebben gekozen. En waarom je er op 24 mei (weer) bij moet zijn.

1) Werknemers, managers en directeuren zitten niet op de juiste plek
  • 75% van de werknemers zit niet op de juiste plek
  • 75 – 85% van de managers zit niet op de juiste plek
  • 85 – 95% van de directeuren zit niet op de juiste plek

Deze cijfers vertellen ons dat we niet helemaal goed snik zijn. We beginnen niet op de juiste plek of we groeien te ver door en raken steeds verder verwijderd van de juiste plek. Een voor de hand liggende interpretatie is dat we, naarmate we langer werken, het ‘waarom’ van ons werk uit het oog verliezen. De klei is ver te zoeken.

Misschien zijn we allemaal wel beter af als we één of twee stapjes terug doen ‘in de rol of de positie die we onszelf – soms met bloed, zweet en tranen – hebben verworven.

Daar waar we met de poten in de klei staan – waar het échte verschil wordt gemaakt – ervaren we de meeste voldoening: in mijn optiek een niet onbelangrijk onderdeel van werkplezier. En voldoening wordt ons beetje bij beetje afgenomen door de traptreden die we door de jaren heen (al dan niet bewust) aan het beklimmen zijn.

Beloning naar rol en positie is ook al lang achterhaald. Beloning naar presteren, en daarmee bedoel ik écht een verschil maken, op de plek waar het bedoeld is, dat zou een hele gezonde wending zijn. Gewoon een goede beloning. Dan maak je elkaar de kop wat minder gek en vecht je elkaar ook de tent niet uit.

 

2) Het is sowieso lekker om met de poten in de klei te staan

Het is lekker om in de klei te staan. Omdat klei vruchtbaar is. Het bestaat uit kleimineralen en het houdt voedingsstoffen vast. Lekker én gezond dus. Klei is overigens wel gevoelig voor structuurbederf, dus als je er met je poten in gaat staan, houd daar dan een beetje rekening mee. Het is ook sowieso lekker om met je blote poten in de klei te staan omdat het fun is.

Is dat dan belangrijk, plezier? Ja, heel belangrijk. Het spelelement kunnen toelaten, in werk en privé, maakt dat zware, serieuze en/of moeizame zaken minder vat op je krijgen.

Betekent dat dan dat je alles maar van je af moet laten glijden en niks in het leven serieus moet nemen? Nee, het betekent dat je jezelf en anderen ruimte moet geven/gunnen om plezier óók toe te laten in je werk/leven. Naast de serieuze zaken. Niet in plaats van. Er kan namelijk heel veel naast elkaar bestaan.

 

3) We kunnen het tempo waarin de maatschappij verandert niet bijbenen

De huidige ontwikkelingen in de maatschappij, zowel technologische als niet-technologische (want niet alles is de schuld van de high-tech industrie en het internet) gaan rap. Heel rap. We kunnen het niet bijbenen. Letterlijk niet. We zijn de afgelopen tien jaren met z’n allen steeds wat sneller gaan lopen. Echt waar!

We zijn druk als kleine baasjes. Het is tijd om massaal te vertragen. We moeten even op de rem trappen, want ons brein en ons lichaam leggen het af tegen de snelheid van verandering die van ons wordt gevraagd. Dus doe op z’n minst een beetje alsof je in de klei loopt. Dat vertraagt.

En in plaats van efficiënter, sneller, flexibeler en altijd maar meer-meer-meer moeten we ons vanaf vandaag steeds vaker onderstaande vragen stellen:

  • Mag het alsjeblieft wat minder efficiënt?
  • Mag ik hier even voor gaan zitten, staan, of wandelen en er de tijd voor nemen?
  • Mag ik ook standvastig zijn en vasthouden aan mijn belangrijkste fatsoensnormen en menswaarden?
  • Zullen we dit jaar de omzet een beetje verlagen? (en als teamresultaat afspreken dat we allemaal, aan het einde van dit jaar, voldoende energie en plezier hebben voor het jaar dat komen gaat?)

 

Tot slot

Wil je ons helpen met vertragen, even op de rem gaan staan, stilstaan, met de poten in de klei en je afvragen waarom jouw werk er ook al weer toe doet? En wil je Dirk de Wachter horen en zien spreken in het theater van De Kleine Willem?

Zet dan nu de Dag van het Werkplezier in jouw agenda, 24 mei 2019. En ik ben nou eenmaal teamcoach, dus mijn advies: kom met je team. Samen uit samen thuis. Een leuker en waardevoller teamuitje bestaat echt niet.

Tickets zijn verkrijgbaar op de website

Op jouw werkplezier,

#DvhW

Selmar

2

Flexibel, efficient en… knettertjegek!

 

Borderline times

Een jaar geleden zaten compagnon Ferry de Wit en ik in de huiskamer van Dirk de Wachter (psychiater). Onder het genot van een rood wijntje lekker keuvelen over wat er gaande is in onze maatschappij. In één van zijn boeken beschrijft hij heel treffend de toestand waarin we als maatschappij verkeren, met de titel: Borderline Times.

De social apps en de bijbehorende mensen in je smartphone eisen veel van je aandacht op. Misschien wel 24/7. Onophoudelijk bereikbaar zijn om het hoofd te bieden aan de fear of missing out. Tussen de digitale verplichtingen door moet je dan ook nog werken. Whaaahh!!

 

Happiness-hype

Zorgwekkende hype. In dit kader pleit Dirk de Wachter juist voor een beetje meer ongelukkigheid in het leven. Gevoed vanuit het idee dat een voortdurende zoektocht naar geluk doodongelukkig maakt. Daar kan ik wel in meegaan, de happiness-hype maakt ons gek.

Je mag toch ook wel eens een kutdag hebben? Of een periode wat minder in je vel zitten? En als je een baan hebt die voor jou okee is, waarom zou je je dan druk maken over ambitie, groei en potentieel?

Ietsje verderop in het gesprek haalt Dirk nog een fraaie boektitel aan, van zijn collega Paul Verhaeghe. Ook die titel weet de lading van onze gemeenschappelijke toestand aardig te dekken: Flexibel, efficiënt en… gestoord

 

(Foto: leemcollectief.nl)

 

Stappenplan tegen de gekte

Kortom, we maken onszelf en elkaar knettergek. Dus wat nu te doen? Volg onderstaand stappenplan:

  1. Neem de tijd en lees onderstaande blogs:

 

2. Plan structureel / wekelijks ROT-momenten in je agenda

R = rust. Dat heb je nodig. Vraag het aan de meest succesvolle lapzwans of een maffe topsporter in je omgeving. Je hebt rust nodig om te (blijven) presteren met plezier.

O = overzicht. Om stil te staan bij ‘doe ik nog steeds wat nodig is’ en om de regie te (her)pakken op je werk/leven/agenda en de dingen die je wel/niet doet.

T = tijd. Om te reflecteren. Om de dingen die jij belangrijk vindt met aandacht te kunnen doen. Werk en privé.

3. Cancel minimaal 1 afspraak die je in de komende week hebt staan om alvast in een gezonde proactieve modus te komen. Cancel een afspraak die voor jou niet belangrijk genoeg is en waar je ook nog eens nul energie van krijgt.

 

12 ½ jarig jubileum

Deze week kwam ik tot de ontdekking dat ik in augustus mijn 12 ½ jarig jubileum had kunnen vieren. Op 5 december 2005 ben ik afgestudeerd en op 1 februari 2006 ben ik gestart met m’n eerste baan. Alweer 12 ½ jaar een bestaan waarin werk een wezenlijk onderdeel van mijn leven is geworden.

Ik heb dit ‘momentum’ alsnog gevierd door even stil te staan en terug te blikken op wat ik in die 12 ½ jaar allemaal heb gedaan en wat ik daarmee heb bereikt. Met speciale aandacht voor de successen.

 

Wanneer is goed goed genoeg?

Ik vier ook alvast de komende 12 ½ jaar van mijn werkende bestaan door stil te staan bij de volgende vraag: “Wanneer is goed goed genoeg?” Alleen al het idee om hier een toekomstplan op los te laten maakt mij rustig. En omdat ik geloof in teamwork ga ik dit plan smeden in samenspraak met m’n dierbare en waardevolle vrienden/compagnons, Hans Kets (Doorpak BV) en Ferry de Wit (Dag van het Werkplezier).

Ik roep de Borderline Times waarin wij leven een halt toe en zet in tegenstelling tot Flexibel, efficiënt en… gestoord volledig in op rot-momenten: rust, overzicht en tijd.

Op jouw werkplezier,

Selmar

5

Een kort zomerblogje: it’s always summer somewhere

 

Met het zweet in de bilnaad – niet van het harde werken, wel van de temperatuur – deel ik wat ik in de afgelopen weken opvallend veel heb gehoord.

  • “Ja, hartstikke warm, maar ik vind dit ook wel heerlijke werkdagen hoor.”
  • “Och man, ik heb zo veel weg kunnen werken. Ventilatortje d’r bij, bam bam”.
  • “Met zoveel ruimte in de agenda vraag ik me soms echt even af wat ik moet doen.”
  • “Een verademing. Weinig belletjes, opgeschoonde mailbox en geen collega’s die je afleiden of aan de kop zeuren”.

 

[klik op de afbeelding voor een bijpassend muziekje]

 

Summer times

Deze summer times geven ons kennelijk vleugels op het werk. Even de tijd kunnen nemen om te bepalen wat je ‘moet doen’. En dan datgene lekker wegwerken in je eigen tempo. Zonder gezeik aan je kop.

Maar… dacht ik… dat kan toch ook gewoon in de herfst en in de winter? En de lente leent zich er ongetwijfeld ook goed voor. Besides, it’s always summer somewhere…

Dus doe gewoon alsof het zomer is, het hele jaar door. Doe alsof je alle tijd hebt. Blok hele ochtenden en middagen en werk lekker in je eigen tempo. Doe wat je moet doen en houd zeurende collega’s respectvol op afstand. Je hebt niet voor niets werkoverleggen om de belangrijkste dingen samen af te tikken.

Die overvolle agenda, dat stomme geren en gevlieg om de dingen maar gedaan te krijgen. Het is toch een beetje krankzinnig aan het worden? We werken onszelf langzaam maar zeker, massaal over de kop. Eerder deze week las ik een mooi NRC-artikeltje, ik heb het gedeeld op LinkedIn: “Je moet véél meer lummelen en niksen”.

 

Luiaard-modus

Neem de luiaard. Daar kunnen we met z’n allen nog heul veul van leren. In maart 2016 schreef ik de blog “Waarom hebben mensen toch zo’n haast? (maak kennis met de luiaard-modus)”

Zojuist heb ik die blog nog eens gelezen. Prima blogje 😊 Een klein stukje gaat over ons dochtertje dat vijf maanden na het schrijven van die blog is geboren en dat ik haar zal voorlezen uit De luiaard niet die niet lui was (Eric Carle).

Jente is nu bijna twee en we lezen haar elke avond voor het slapen gaan voor, ook uit het boekje over de luiaard. Meestal lukt het om ook écht vanuit een luiaard-modus voor te lezen, maar eerlijk gezegd lukt dat niet altijd. En dan is zo’n boekje maar wat snel uit…

Het toeval wil dat er, wederom over zo’n vijf maanden van nu, een tweede kindje wordt geboren. Jente krijgt een broertje of een zusje en daar zijn we heel erg blij mee. Zij hopelijk ook.

Ook deze baby Wesselink zal een eigen tempo hebben. In alles. En toch geef ik hem/haar graag het mantra van de luiaard mee, want daar kun je in deze haastige tijden niet vroeg genoeg mee beginnen.

Net als in de blog destijds eindig ik met onderstaande zinnetjes, in de stijl van Eric Carle:

 

Ik ben niet lui, ik doe mijn werk gewoon slim.

Soms doe ik de dingen wat langzamer,

omdat ik er dan langer van geniet.

 

Neem nou het schrijven van een blog

of – straks – het verschonen van al die poepluiers,

een afspraak met een klant, een werkoverleg,

of een onverwachts bezoekje aan een goede vriend,

het opvouwen van – alweer – een berg witte was,

een potje tafeltennissen met je collega,

of – samen – lekker thuis op de bank.

 

Ik ben niet lui, ik neem bewust de tijd.

En wat een ander daarvan vindt?

Dat interesseert mij dan even niet.

 

Have a nice year of summer!

Op jouw tempo, op jouw werkplezier,

 

Selmar

2

7 dingen waar je niemand verantwoording voor verschuldigd bent

 

Vorig jaar schreef ik kort voor de 2e editie van de Dag van het Werkplezier de blog “Mens durf te leven”, inspired by Ramses Shaffy. Ik grijp nog even terug naar de kern van die blog, omdat die voor een groot gedeelte ook de kern van onze missie raakt:“Mens, durf lekker te werken.” We willen allemaal iets van het leven maken, dus maak er wat van en lap aan je laars wat een ander ervan vindt.

 

Regie pakken

Vorige week was de 3e editie van de Dag van het Werkplezier (bekijk aftermovie). Een topdag! Dus wie weet tot volgend jaar? De 4e editie is op 24 mei 2019: save the date.

Dagvoorzitter Dorothée Loorbach vroeg aan Ferry en mij wat we hadden geleerd van 3 jaar Dag van het Werkplezier. In het kort kwam mijn antwoord neer op: “Regie pakken en de baas zijn over je eigen agenda, werk en privé”.

Dat moet ook wel, want de missie om werkplezier bovenaan op de agenda van organisaties te krijgen is mooi en noodzakelijk, maar ook tijdrovend.

De geboorte van onze dochter Jente, bijna twee jaar geleden, heeft positief bijgedragen aan het bewaken van mijn agenda. Ik ging een dag minder werken omdat ik 1 dag in de week bij Jente thuis wilde zijn. Daar moest ik als ZZP-er wel écht even aan wennen.

“Een dag minder werken… hoe de fuck ga ik dat voor elkaar boksen?”

 

Verkoop geen ongemeende sorry

Na verloop van tijd begon ik eraan te wennen en was de maandag niet alleen in mijn agenda maar ook in mijn hoofd per definitie geblokt. Dat hielp mij – en helpt mij nog steeds – om ook op andere dagen strakker mijn agenda te bewaken. Ik heb geleerd om te ‘blokken’. Ook nu, met meer teamklussen in de agenda, ervaar ik minder druk vergeleken met de periode dat ik vijf dagen in de week werkte.

En je hoeft natuurlijk geen ZZP-er te zijn en een dochter te hebben die Jente heet om te kunnen blokken. Ik zei geen NEE tegen werk of afspraken op die maandag, ik zei JA tegen Jente. En ik zei op de andere werkdagen JA tegen opdrachten en afspraken waarvan ik de inschatting maakte dat die mij energie en voldoening zouden opleveren. En in veel gevallen was dat ook zo.

Op deze manier heb ik best wel eens een lastig gesprek moeten voeren, waarin ik NEE zei. Maar ik heb geen 1 ongemeende sorry verkocht. En ik heb ook niet het gevoel gehad dat ik voor mijn keuzes, voor mijn JA of NEE aan iemand verantwoording hoefde af te leggen. Uitleggen wel, tuulk. Je mag best toelichten waarom je sommige keuzes maakt, maar verantwoorden hoeft niet. En dat geeft veel vrijheid in de kop en in het lijf.

Hoeveel ongemeende sorry’s verkoop jij? Hoe vaak heb jij het gevoel dat je aan iemand verantwoording verschuldigd bent? Ik hoop ‘minimaal’. Want het is zonde van je tijd en energie. Bovendien heeft het geen enkele zin. En zodra je je gaat verantwoorden verlies je langzaam maar zeker je eigen grenzen uit het oog.

Weten waar je JA tegen zegt, maakt het wat makkelijker om af en toe ook NEE te zeggen. Probeer je daarbij zoveel mogelijk te houden aan onderstaande zeven regels en je bent en blijft, zoals Ramses het zou zeggen, op je eigen vierkante meter een vorst.

 

7 dingen waar je niemand verantwoording voor verschuldigd bent
  1. Je hoeft je niet te verantwoorden voor het nodig hebben van eigen tijd. Het is niet asociaal of belachelijk als je niet afspreekt of beschikbaar bent terwijl je wel ‘tijd’ hebt.
  2. Je hoeft je niet te verantwoorden voor het hebben van een eigen mening. Je hoeft het niet altijd met iemand eens te zijn of anderen te bevestigen in wat ze je vertellen.
  3. Je hoeft je niet te verantwoorden voor het teleurstellen van iemand. Als jij je er okee bij voelt kan je uiteraard een reden opgeven, de intentie van jouw gedrag, maar het gevoel van teleurstelling is van de ander.
  4. Je hoeft je niet te verantwoorden voor de keuzes die je maakt op het gebied van werk of carrière. Waar krijg jij energie van? Wat is jouw unieke kracht? Wat wil je? Daar ga jij echt zelf over.
  5. Je hoeft je niet te verantwoorden voor je relationele keuzes. Normen, oordelen of verwachtingen, ze zullen er altijd zijn. Omring je met mensen die je accepteren zoals je bent. Mensen waar je energie van krijgt.
  6. Je bent niemand een excuus verschuldigd als je het niet meent. We zijn geneigd gehoor te geven aan please-gedrag. Maar als je je excuus niet meent bied dan je excuus ook niet aan, daarmee cijfer je jezelf onmiddellijk weg.
  7. Je hoeft je niet te verantwoorden voor het zeggen van: Nee. Mensen kunnen van alles van je vragen, dit kan echt alles zijn. Vragen staat vrij. Maar het is geen stelregel dat je iedere vraag met ja moet beantwoorden. Nee zeggen = Ja zeggen tegen iets anders.

Deze regels las ik vorig jaar in een blog van Marieke Ronhaar, ik vroeg haar of ik ze mocht noemen in een blog. Dat mocht. Gewoon vragen en verder was ik dus geen verantwoording verschuldigd 😊

Mens, durf te vragen en durf lekker te werken!

Op jouw werkplezier,

Selmar

3

“Ik ben ook ambitieus in mijn privéleven”

“Hey, kunnen we die Dag van het Werkplezier ook naar het noorden halen?” Na de 1e editie in 2016 kreeg ik dat mooie verzoek per mail. En na de 2e editie, in 2017: “Hoe zit dat met die Dag van jullie, komt die nog naar Groningen?”

 

Inmiddels, met de 3e editie op 8 juni a.s. in het verschiet en wetende dat het event staat, geven we daar heel graag gehoor aan. Want ook vanuit het verre westen en het zuiden is er interesse, dus we maken ons op voor een landelijk programma: Dag van het Werkplezier on tour 😊

 

Binding

Bovengenoemde mailtjes kwamen van Henniëlle, self made en zelfbenoemd eventmanager bij Noorderlink. De grootste netwerkorganisatie van de drie noordelijke provincies en gericht op samenwerking in Human Resource Management en Human Resource Development.

Een mooie partner om onze noodzakelijke missie een groter bereik te geven. Wie weet… In 2019 een 1e editie van de Dag van het Werkplezier in Groningen? Ik zou het supergaaf vinden. Ik heb er gestudeerd en zeven jaar gewoond, m’n zus was een échte stadjer (heeft er meer dan 20 jaar gewoond) en m’n lief komt er vandaan. Genoeg binding!

 

 

Hoe dan ook. In een recent gesprek met Henniëlle hadden we het over volle agenda’s, werkdruk en werkplezier. Ze sprak daarop de gevleugelde woorden: Maar ik ben ook ambitieus in mijn privéleven.” Wooowwww, mooooi!!!

Ze gebruikt deze zin met enige regelmaat zei ze, maar biechtte gelijk op dat deze levenswijsheid niet van haar zelf kwam. Die credits gaan naar haar ex-collega Katja. Zij kwam met die rake woorden op de proppen in een sollicitatiegesprek met Henniëlle (destijds werkzaam bij een andere organisatie) en Katja werd, geheel terecht, aangenomen.

 

Kwaliteit van werken kwaliteit van leven

“Ik ben ook ambitieus in mijn privéleven.” Dat zinnetje laat ook een ander lichtje schijnen op het woord ambitieus in de zakelijke context. Zo stel ik binnen organisaties of teams waar de prestatiestandaard absurd hoog is regelmatig naar de prestatiestandaarden in het privéleven. En dan blijft het vaak even stil. Terwijl dat toch minstens zo belangrijk is, en mijns inziens, belangrijker.

Een maximale kwaliteit van werken heeft z’n weerslag op je privéleven en vice versa. Beter lijkt het mij om te kiezen voor een optimale kwaliteit van werken en een optimale kwaliteit van je privéleven. En dat vergt maar 1 ding: investeren in waardevolle relaties. Ook op het werk.

 

Ruis op de lijn, een conflict, of iets onbenulligs

De kwaliteit van leven wordt sterk bepaald door de kwaliteit van je relaties. En ik denk dat dat ook opgaat in het werkzame leven. De kwaliteit daarvan wordt ook vaak bepaald door de kwaliteit van relaties met collega’s, leveranciers en opdrachtgevers.

De kwaliteit van een relatie kan worden geduid door de afstand die je ervaart tussen jou en de ander. Soms is die afstand te groot, misschien letterlijk (collega werkt in een ander gebouw, andere stad, andere verdieping). Of de afstand is te groot omdat je niet ‘nader tot iemand komt’.

Misschien is de afstand niet zozeer groot, maar zit er wel ruis op de lijn. Is er iets gebeurd waardoor vertroebeling is ingetreden. Een domme opmerking, een inhoudelijk conflict of gewoon iets onbenulligs.

Misschien zit iemand jou te dicht op de huid en voelt dat benauwend, beklemmend en verstikkend. Dan is de afstand gevoelsmatig te klein.

Wat het ook is, als de afstand niet-okee is, doe er dan wat aan. Als die collega waardevol voor je is.

 

The Space Between

Ga eens in gesprek over de afstand die jij ervaart ten opzichte van de ander en onderschat niet wat de waarde kan zijn van zo’n gesprek. Het kan veel niet-uitgesproken spanning of lading wegnemen. Het klaart de lucht, in ieder geval voor jou, en dat heeft direct invloed op de kwaliteit van de relatie. En dikke kans, ook op de kwaliteit van de werkzaamheden.

The space between your heart and mine
Is the space we’ll fill with time
(Uit: The Space Between – Dave Matthews Band)

 

Proef op de som – een stappenplan om je werkrelaties te versterken

Neem een aantal werkrelaties onder de loep en kijk naar de afstand die je ervaart, de ruimte tussen jou en de ander. Wat is ‘the space between’?

Is de afstand te groot? (ver weg, geeft niet thuis, onbereikbaar, niet-betrokken)

Is de afstand te klein? (benauwend, verstikkend, controlerend, ‘te dicht op de huid’)

Is het vertroebeld? (ruis, conflict, miscommunicatie, ‘er is iets (niet) gebeurd…’)

Is het precies okee? (je kunt jezelf zijn in min en plus, kwetsbaar, eerlijk, direct)

 

Kies een collega uit waarbij de afstand gevoelsmatig niet-okee is en volg het stappenplan.

  1. Stel jezelf eerst de volgende vraag: welk gezamenlijk belang hebben wij gediend, waar hebben we ooit voor gekozen, welke gedeelde waarden hadden we? Is het er nog? Ga door naar stap 2. Anders klaar-over-uit*
  2. Word het samen eens over wat je onder de wederzijdse belangen of gedeelde waarden verstaat en ga er daarna pas over in gesprek. Kun je het eens worden? Ga door naar stap 3. Anders klaar-over-uit*
  3. Welke verwachtingen en behoeften heb jij? Welke verwachtingen en behoeften heeft de ander? Kunnen jullie elkaar hierin voorzien / tot elkaar komen? Back to work, have fun! Anders klaar-over-uit*

* Laatste strohalm, stel jezelf de volgende vraag: “Waar zou ik het mis kunnen hebben?” Want misschien, heel misschien, heeft de ander wel een punt…

 

NB. Op 8 juni is het weer zover, de Dag van het Werkplezier, het gaafste teamuitje van het jaar. Heb jij al tickets besteld?

 

Op jouw werk- en privéplezier,

Selmar

Humor en zelfspot voor een gezonde (team)geest

 

Enige tijd geleden was ik bij een vriend op bezoek. Rutger. Hij schoof mij een Deutsche Zeitung toe, Die Zeit. Ik las een krantenartikel van Ulrich Schnabel met de schitterende kop: “Wer lacht hat keine Angst.” Vorige week riep ons aller Johnny de Mol op om wat meer humor toe te laten.

Dan kan ik niet achterblijven en dus gaat deze blog over humor en zelfspot, als belangrijke mechanismen om ons brein en de teamgeest gezond en gelukkig te houden.

 

 “Je schwieriger die Zeiten, umso wertvoller wird heitere Gelassenheit.” “Hoe moeilijker de tijden, des te waardevoller wordt komische kalmte.”

 

 

© Scott Barbour/Getty Images

 

Positieve emoties verruimen het blikveld

Humor is een extreem effectieve techniek bij het verwerken van emoties. Positieve emoties verruimen het blikveld. Angst en ergernis doen het tegenovergestelde. Je kunt kortom beter met moeilijke situaties omgaan als je een beetje luchtigheid inzet.

Humor versterkt de mentale veerkracht en het is een waardevol middel tegen allerlei vormen van tegenslag. Zelfs bij terreuraanslagen kan humor helpen, aldus geschreven in dit krantenartikel. “(…). Naast werkzaamheden door politie, justitie, AIVD en politieke acties moeten we ook de vraag stellen hoe we terreuraanvallen van onze geest kunnen afwenden. Onverschrokken humor of vrolijkheid is dan niet het slechtste middel. (…)”

De Oostenrijkse positieve psycholoog Willibald Ruch doet al meer dan veertig jaar wetenschappelijk onderzoek naar de werking van opgewektheid en vrolijkheid. In zijn onderzoek maakt hij onderscheid tussen een aantal soorten humor.

 

Professor Willibald Ruch

 

Zachtaardige en hulpvaardige humor

Deze vorm van humor wordt ingezet zodra we gevoeligheden of zwaktes bij een ander zien. We accepteren tekortkomingen en adresseren die op een milde, beetje grappige manier, met een goede intentie. Om de ander te helpen.

 

Corrigerende humor

Deze vorm wordt ingezet om negatief gedrag van een ander aan de kaak te stellen of om te buigen. Het voordeel van humor, in een poging om iemand op zijn/haar negatieve gedrag te wijzen, is dat de ander geen gezichtsverlies hoeft te lijden.

Satire is hier ook een mooi voorbeeld van: “Ik neem je serieus. Jij vertelt mij wat je belangrijk vindt en ik laat je op een spottende satirische manier merken wat ik er van vind.”

 

En hoe zit het met cynisme of sarcasme?

Cynisme op z’n tijd is superlachen. Soms is zwartgallige humor heerlijk bevrijdend. Echter, zachtaardige en corrigerende humor komen beiden voort uit deugden en hebben een positieve grondslag. Cynisme en sarcasme hebben dat niet.

Zo is zachtaardige humor gebaseerd op het bieden van hulp en menselijkheid. En corrigerende humor op gerechtigheid en eerlijkheid. Deze vormen hebben een positieve invloed op anderen. Cynisme en sarcasme niet.

 

Zelfspot

En dan is er nog het vermogen om jezelf te kunnen lachen. Ook superlachen en positief! Mits met mate ingezet. Zelfspot wordt wel de beste vorm van zelfkennis genoemd. Het vermogen om de denkwijze, de mogelijkheden en onmogelijkheden van je eigen ik te kunnen inschatten en daar rationele conclusies uit te trekken.

Maar als je zelfspot te vaak inzet word je er, ironisch genoeg, niet geloofwaardiger op. Het wordt dan teveel en te vaak als verdedigingsmechanisme ingezet om je eigen zwakte, behoefte of gevoeligheid uit de weg te gaan. Niet okee.

Wie zichzelf te kijk zet neemt eventuele critici op voorhand al de wind uit de zeilen en pareert daarmee alle risico’s om gekwetst of teleurgesteld te worden. Maar je ontloopt ook alle kansen om als volwaardig en écht gezien te worden.

 

Humor als ‘therapie’? Ja!

Depressie, angst- en dwangstoornissen, trauma, seksueel misbruik, ernstige ziektes of de dood van een dierbare. Alles komt voorbij in de praktijk van de psycholoog of de psychiater die humor inzet als een middel dat naast andere interventies kan bestaan.

Ook op de werkvloer. Er kan veel naast elkaar bestaan. Het laat zien dat er andere mogelijkheden zijn in gedrag, in teammindset. Dat je anders kunt kijken naar wat is gebeurd en ook naar wat nog komen gaat. Luchtigheid, energie, spel en plezier komen meer en meer op de voorgrond te staan.

Voor Willibald Ruch is humor ‘de gave van een mens om de tekortkomingen van de wereld met komische kalmte te aanschouwen’. Ook schijnbaar uitzichtloze situaties zou je met wat meer luchtigheid kunnen benaderen. De magische formule, gebaseerd op de uitdrukking ‘tijd heelt alle wonden’ is:

Humor = Tragedie + Tijd

 

Tot slot

De strekking van de blog is NIET om alles wat erg is maar weg te lachen. Is ook NIET dat je geen verdriet, angst of boosheid mag ervaren. De strekking is: negeer niet wat is gebeurd, maar gebruik humor en zelfspot om door te gaan. Vergeet dus nooit Rule number 6. “Don’t take yourself so damn seriously.”

 

NB. Ben je er (weer) bij op 8 juni? Meld je aan voor de Dag van het Werkplezier

 

Op jouw werkplezier,

Selmar

Frustratie 5 van 5 in teamwork: ego en status

In een reeks van vijf blogs licht ik één voor één ‘De vijf frustraties van teamwork’ toe. Ik doe dat op de manier zoals Patrick Lencioni ze beschrijft in zijn gelijknamige boek. Op niet mis te verstane wijze én met suggesties om ze om te buigen naar succesvoorwaarden.

 

“De grootste frustratie: de neiging van teamleden om te streven naar individuele erkenning en aandacht, ten koste van de resultaten. En hierbij moet je denken aan collectieve resultaten – doelen van het hele team.”

 

Consequenties tegen ongewenst gedrag

In de vorige blog schreef ik over de 4e frustratie: een lage prestatiestandaard. Soms is de standaard gericht op het al of niet behalen van teamdoelstellingen, in termen van omzet bijvoorbeeld. Maar vaak ook, ik kom het regelmatig tegen, betreft het de prestatiestandaard op houding en gedrag.

Er wordt veel getolereerd op de werkvloer. En als consequenties tegen ongewenst gedrag uitblijven, gaat het van kwaad tot erger. Tot pestgedrag of ongewenste handtastelijkheden aan toe. Daar wil je als collega niet medeverantwoordelijk voor zijn, dus maak je daar als team afspraken over: wat is wenselijk, wat is niet gewenst, en wat is ‘zéro tolerance’.

In deze blog gaat het over Wat je met elkaar te doen hebt. Waar je met elkaar de mouwen voor opstroopt en waar je energie van krijgt. Kortom, het TEAMRESULTAAT.

 

 

Gebrek aan aandacht voor de resultaten

De grootste frustratie van teamwork is dat teamleden het eigen belang boven het teambelang plaatsen. Ze stellen alles in het  werk om hun positie te behouden, hun ego te strelen of om hogerop te komen in de organisatie. Ook als dat ten koste gaat van collectieve resultaten: doelen van het hele team.

Een variant hierop is dat stille en verlegen medewerkers ook last hebben van hun ego. Van hun zachte ego wel te verstaan. Ze laten zichzelf niet zien en laten zich niet horen, terwijl ze vaak hele goede ideeën hebben. Ook zij dragen niet bij aan het teamresultaat.

In beide gevallen is het gespreksklimaat – kennelijk – niet veilig genoeg. Psychologische onveiligheid maakt dat we elkaar niet aanspreken en conflicten uit de weg gaan. De doodsteek voor succesvol teamwork.

De standaard zou moeten zijn: high trust, low tolerance.

 

De allerbeste tip voor teamprestaties

We laten ons graag verleiden door leuke projecten, binnenvliegers of verzoeken die te pas en te onpas op ons af komen. Reactivititeit. Al deze afleiders dragen niet bij aan de belangrijkste doelstelling, het bestaansrecht van jouw organisatie of jouw team binnen de organisatie.

De allerbeste tip voor teamprestaties: kies 1 belangrijkste doelstelling. Als je niet kiest en je hebt een lijst van acht mooie uitdagingen voor het komende jaar, acht ambitieuze doelstellingen, dan is er geen een echt belangrijk en zul je er ook geen één daadwerkelijk halen. Het resultaat: jaar in jaar uit teleurstellingen verwerken met elkaar.

Als je wel kiest heb je focus. Je zorgt ervoor dat je niet wordt afgeleid, en dat is de sleutel naar succes.

 

Durf te kiezen

Als je weet WAT je wil bereiken en WAAROM je dat graag wilt bereiken, dan zorg je ervoor dat dat lukt. Je weet waar je JA tegen zegt met z’n allen, dus weet je ook waar je NEE tegen moet zeggen. Tegen al het andere. En door verantwoording van elkaar te vragen creëer je een omgeving die wél aandacht heeft voor resultaten.

Durf te kiezen dus. En durf te dromen (waar willen we staan over x jaar). Durf ook kritisch te zijn en neem vervolgens het besluit: wat gaan we het komende jaar voor elkaar boksen. Als team.

Wil jij de aandacht ook eens vestigen op het teamresultaat? Durf dan te kiezen voor een externe begeleider die aandacht heeft voor vertrouwen en de focus legt op het belangrijkste teamresultaat.

Op jouw werkplezier, én op jullie teamprestaties!

NB. Dit was de laatste ‘teamfrustratie’ in een reeks van vijf. Wil je alle vijf beschreven frustraties nog even op een rij? Klik hier voor een overzicht.

Selmar

Frustratie 4 van 5: een lage prestatiestandaard

 

In een reeks van vijf blogs licht ik één voor één ‘De vijf frustraties van teamwork’ toe. Ik doe dat op de manier zoals Patrick Lencioni ze beschrijft in zijn gelijknamige boek. Op niet mis te verstane wijze én met suggesties om ze om te buigen naar succesvoorwaarden.

 

“De grote valkuil: kiezen voor populariteit in plaats van verantwoording.”

 

Failing forward

In de vorige blog schreef ik over Frustratie 3 in teamwork: vaagheid. Teams die besluiteloos zijn, terugkomen op genomen besluiten of vervallen in vaagheden werken veelal in een angstcultuur. Alles wordt gewikt en gewogen en je ergens aan committeren staat gelijk aan ‘ik kan hier op afgerekend worden’.

Als je betrokken bent en je intentie is goed, ga er dan gewoon voor, dikke kans dat je goeie dingen doet. En als ‘t een keer niet zo goed uitpakt, nou en? Next time better, failing forward, neem je verantwoordelijkheid.

 

Succesvoorwaarde = verantwoordelijkheid

Om de frustratie van een lage prestatiestandaard in jouw team om te buigen naar een succesvoorwaarde is het van groot belang om het nemen van verantwoordelijkheid als logisch te zien. Dat lijkt simpel, maar dat is het kennelijk niet.

Een collega aanspreken op houding en gedrag vergt lef. Het vraagt namelijk van je dat je niet altijd en door iedereen als populair wordt bestempeld. En daar begint de schoen voor velen wel te wringen.

We vinden het namelijk heel belangrijk om leuk en aardig gevonden te worden, maar willen ook onderdeel uitmaken van een bovengemiddeld goed presterend team. Slechte prestaties en middelmatigheid, daar worden we niet graag mee geassocieerd.

Noot: bedenk wel met elkaar wat je als middelmaat beschouwt. Want tegenwoordig lijken we allemaal supergelukkig te moeten zijn en de absolute nummer 1 in de sector waarin je werkt. En dat is natuurlijk bullshit.

Maak het niet te bont, stel niet al te hoge eisen. Spreek gewoon met elkaar af welke prestatie goed genoeg is en maak elkaar daar verantwoordelijk voor. Daar hoort vervolgens een heel simpel A-B-B-A gesprek bij:

 

Collega A: “Mag ik jou erop aanspreken?”

Collega B: “Ja.”

Collega B: “Mag ik jou erop aanspreken?”

Collega A: “Ja.”

 

Verantwoordelijkheid vs. schuldgevoel 

Veel mensen aarzelen om verantwoordelijkheid te nemen, ook voor hun problemen. Omdat ze denken dat verantwoordelijk zijn ook betekent dat je de schuld bent van je problemen. Maar dat zijn twee verschillende dingen. Iets kan niet jouw schuld zijn, maar wel jouw verantwoordelijkheid. Het grote verschil is: schuld is verleden tijd en verantwoordelijkheid is tegenwoordige tijd: wat DOE  je er nu mee? (Uit: De edele kunst van not giving a fuck – Mark Manson).

 

 

Dramadriehoek

Het ontbreken van verantwoordelijkheid op de werkvloer leidt tot psychologisch spel en dat is het laatste wat je wil in jouw team. Als verantwoordelijkheid ontbreekt ontstaat er ruimte voor klagerige opmerkingen en wijzende vingertjes, met altijd weer dezelfde probleemeigenaren die de boel proberen te redden en slachtoffers die redenen zoeken om niet echt in actie te hoeven komen.

De werkvloer is veranderd in een Griekse tragedie. De teamleden pakken afwisselend de rol van aanklager, redder of slachtoffer. En ongeacht de rol, stuk voor stuk miskennen ze een verantwoordelijkheid bij zichzelf of bij de ander. Dit schouwspel wordt ook wel de Dramadriehoek genoemd. Helaas kenmerkt dit ‘Spel’ zich vooral door ongezond en destructief gedrag.

 

 

Herken je de types en wil je er meer van weten? Heb jij meer op met een ‘winnaarsdriehoek’ dan met de hierboven beschreven dramadriehoek? Neem contact op voor een constructieve confrontatie en stop de dramatiek.

 

Tot slot

De belangrijkste stap om van een te lage prestatiestandaard naar een hoge of passende prestatiestandaard te komen is het nemen van verantwoordelijkheid. Als je gezond en constructief teamwork wilt creëren – zonder psychologische spelletjes maar mét werkplezier – onthoud dan dat je af en toe een impopulair besluit hebt te nemen.

En je eerste impopulaire besluit van dit jaar kan zijn dat je aan de slag gaat met teamcoaching.

Op jouw werkplezier!

Selmar

Frustratie 3 van 5 in teamwork: vaagheid

 

In een reeks van vijf blogs licht ik één voor één ‘De vijf frustraties van teamwork’ toe. Ik doe dat op de manier zoals Patrick Lencioni ze beschrijft in zijn gelijknamige boek. Op niet mis te verstane wijze én met suggesties om ze om te buigen naar succesvoorwaarden.

 

“Het ontbreken van duidelijkheid en de angst om iets verkeerd te doen zorgen ervoor dat teamleden geen definitieve beslissingen kunnen nemen.”

 

Commitment

In de vorige blog schreef ik over Frustratie 2 in teamwork: angst voor conflict. Als er weinig (onderling) vertrouwen is in een team gaan teamleden confrontaties uit de weg. Er ontstaat dan ‘kunstmatige harmonie’. En als er geknetterd wordt is het vaak destructief, cynisch en op de persoon. Super ongezond.

Als je betrokken bent ga je op een gezonde manier het conflict aan met elkaar. Je weet waarom je een pittige discussie met elkaar voert, je weet van elkaar waar je voor gaat en staat. Je  hoeft je geen zorgen te maken over de consequenties van het ‘conflict’. De inzet is positief, de intentie is goed en het resultaat is constructief.

 

Houding en gedrag

Om de frustratie ‘Vaagheid’ om te buigen naar een succesvoorwaarde zijn twee dingen van belang:

 

  1. Wat is de kapstok omtrent houding en gedrag waarop we elkaar mogen aanspreken én becomplimenteren?

Een waardensessie biedt hierin uitkomst. Welke waarden zijn belangrijk in de onderlinge samenwerking. M.a.w.: ‘Hoe wil je met elkaar omgaan?’ Dit is een praktische en zeer waardevolle kapstok. En… de allerbelangrijkste!

De waarden moeten disciplinair worden nageleefd en nagestreefd. Op basis van een gedeelde set aan waarden neem je als team of als individu besluiten. De term ‘management by values’ is hier van toepassing: Niemand is de baas, de waarden zijn de baas. Ideaal dus voor zelfsturende teams.

Als het kader voor houding en gedrag vaag blijft, zullen ook de grenzen van het toelaatbare vervagen. Dat moet je niet willen.

 

  1. Wat is de kapstok omtrent het gezamenlijk doel waarop we elkaar mogen aanspreken en becomplimenteren?

 

Om vaagheid te voorkomen en duidelijkheid te bevorderen moet helder zijn wat de gezamenlijke doelstellingen zijn van jouw team. Je moet weten of je op koers ligt, wanneer je het goed doet, wanneer je successen kan vieren.

Als ook dit kader vaag blijft, dus als er niet een gezamenlijke teamprestatie is omschreven, werk je in de hand dat teamleden zich achter die vaagheid gaan verschuilen. “We hebben kaders nodig”, “Het is niet duidelijk wat er van ons wordt verwacht”, “We zitten nog midden in een reorganisatie”.

 

Behoefte aan zekerheid

De grootste belemmering bij het nemen van besluiten en ‘je committeren’ is onze behoefte aan zekerheid. De uitdaging is dat je ergens voor durft te gaan, dat je tot actie overgaat. Ook als je niet helemaal zeker bent of het de gewenste resultaten oplevert.

Het gaat er ook niet om dat je het met z’n allen 100% eens moet zijn. Het gaat er om dat je, ook als je het oneens bent, je kunt committeren. Dat betekent: JA, we gaan ervoor en dat betekent: ik ga ervoor. Liever een keer zeggen: “Okee, we hadden het mis”, dan nooit tot toegewijde actie overgaan.

Het ontbreken van duidelijkheid én de angst om iets verkeerd te doen zorgen ervoor dat teamleden geen definitieve beslissingen kunnen nemen of terugkomen op genomen besluiten. De betrokkenheid brokkelt beetje bij beetje af en teamleden beginnen uit te blinken in… vaagheid.

 

Tot slot

De belangrijkste stap om van vaagheid naar duidelijkheid te komen is dat je weet wat de waarde is van waarden in jouw team. Daarnaast zul je met elkaar een gezamenlijk doel moeten vastleggen. Wat hebben we met elkaar, over bijvoorbeeld 1 jaar, bereikt? En ook daarin is de guldenmiddenweg niet de oplossing.

Wil jij in jouw team vaagheid verbannen en duidelijkheid creëren? Committeer je dan allereerst aan ‘teamwork’. En ga dan aan de slag met wenselijk gedrag in jouw team. Daar is, heb ik in de afgelopen jaren gemerkt, de grootste winst te behalen. En oh ja, definieer naast wensgedrag óók zero tolerance gedrag. Heel helder. Wat wil je wel en wat wil je niet.

Commitment: either you do, or you don’t, there is no in-between.

Op jouw werkplezier,

Selmar

Frustratie 2 van 5 in teamwork: angst voor conflict

 

In een reeks van vijf blogs licht ik één voor één ‘De vijf frustraties van teamwork’ toe. Ik doe dat op de manier zoals Patrick Lencioni ze beschrijft in zijn gelijknamige boek. Op niet mis te verstane wijze én met suggesties om ze om te buigen naar succesvoorwaarden.

 

“Met een grap of een cynische opmerking kun je echte problemen uit de weg gaan. Je hoeft niet in het sociale ongemak te staan. Lekker makkelijk.”

 

Gespreksklimaat

Succesvol teamwork staat of valt bij het gespreksklimaat dat je met elkaar creëert. Elkaar kunnen en durven aanspreken hoort daarbij. Knetteren ook. Maar wel in de constructieve variant. En laat daar nu net, heel vaak, de angel zitten.

Door vertrouwen te ontwikkelen maakt een team conflicten mogelijk. Succesvolle teams zien een conflict als een kans om te groeien. Ze leggen kritieke onderwerpen op tafel en lossen echte problemen snel op. De teamleden aarzelen niet om pittige of emotionele discussies aan te gaan.

De realiteit laat echter zien, helaas, dat conflicten op het werk vaak nog taboe zijn. Terwijl alle belangrijke en duurzame relaties, ook binnen organisaties, productieve conflicten nodig hebben om te kunnen groeien.

 

Kunstmatige harmonie

Waarom rust er een taboe op conflict in teams? We hebben de neiging om conflicten uit de weg te gaan. Om de lieve vrede te bewaren, elkaar de hand boven het hoofd te houden en te beschermend te zijn naar alles en iedereen toe.

En als het toch spannend wordt, dan maken we een grap of een cynische opmerking. Daarmee ben je van het probleem af en je hoeft niet in het sociale ongemak te staan. Lekker makkelijk. Maar het lost niks op.

Met dit ontwijkgedrag worden bestaande problemen alleen maar groter. De grenzen van grappen en cynische opmerkingen worden subtiel opgerekt. Soms zelfs zo ver dat je na verloop van tijd wegkijkt voor pestgedrag of je schouders ophaalt en snel verdwijnt achter je laptop.

En misschien maak jij niet de grap, ben jij niet diegene die een cynische opmerking maakt, ben jij niet de pester. Wel ben je, samen jouw collega’s, medeverantwoordelijk voor het gespreksklimaat op de werkvloer.

Opmerkingen als ‘Och, zo gaat het hier altijd’, ‘Ik heb het vaak genoeg aangekaart’, ‘Dat verandert hier toch nooit’ of ‘Moet ik zeker weer degene zijn die er iets van zegt’ zijn stuk voor stuk bullshit stories. Opmerkingen die er primair op gericht zijn om een kunstmatige harmonie in stand te houden. Plastic fantastic. Dé doodsteek voor succesvol teamwork en oprecht werkplezier. Conflict in teams heeft dus wel degelijk een belang.

De rol van de leidinggevende

Eén van de lastigste uitdagingen voor een leidinggevende – als het gaat om het bevorderen van gezonde conflicten – is om NIET toe te geven aan de wens om teamleden in bescherming te nemen. Vroegtijdig ingrijpen bij meningsverschillen verhindert dat de teamleden zélf de vaardigheid ontwikkelen om met conflicten om te gaan.

Dus, stel je terughoudend op wanneer teamleden met elkaar een conflict aangaan. Laat ze het zelf oplossen. Maar dat ontslaat je niet van het feit dat je als leidinggevende zélf ook over het vermogen moet beschikken om passend conflictgedrag te vertonen.

Als je zelf keer op keer conflicten vermijdt, daar waar het noodzakelijk en productief is voor het team, dan ben je als leidinggevende hoofdverantwoordelijke voor het in stand houden van deze sluimerende teamfrustratie. Als in het team gedrag wordt vertoond dat niet toelaatbaar en grensoverschrijdend is, dan heb je maar een ding te doen: ingrijpen, aanspreken en (zonodig) een impopulair besluit nemen.

 

Tot slot

In teams waarin kunstmatige harmonie de boventoon voert ervaren teamleden geen ‘oprecht plezier’ en de kans is groot dat betekenisvolle prestaties uitblijven.

Hoeveel risico ben jij bereid te nemen om een positieve en constructieve bijdrage te leveren aan een noodzakelijke kentering in het gespreksklimaat? Wat laat jij wel/niet van jezelf zien?  Wat laat jij wel/niet toe op je werk? Wat moet er gebeuren met jou of met een ander voordat je werkelijk een gezond conflict aangaat?

Wil jij binnen jouw team aan de slag om de ruimte te vergroten voor gezonde conflicten en constructieve confrontaties?

Ga het dan nu aan en neem contact op.

Op jouw werkplezier,

Selmar

1 2 3 4