2

Frustratie 1 van 5 in teamwork: gebrek aan vertrouwen

 

In een reeks van vijf blogs licht ik één voor één ‘De vijf frustraties van teamwork’ toe. Ik doe dat op de manier zoals Patrick Lencioni ze beschrijft in zijn gelijknamige boek. Op niet mis te verstane wijze én met suggesties om ze om te buigen naar succesvoorwaarden.

 

Kwetsbaarheid is NIET de hele dag huilen op je werk

Vertrouwen vormt de basis van een goed functionerend team. Zonder vertrouwen is teamwork vrijwel onmogelijk. Je moet je kwetsbaar kunnen opstellen tegenover je collega’s. Deze kwetsbaarheid verwijst NIET naar soft gedoe en de hele dag huilen op je werk.

Het verwijst naar zwakheden tonen, gebrekkige vaardigheden aanvaarden, tekortkomingen op sociaal vlak toegeven, het durven maken van fouten en het kunnen vragen om hulp. Het allerbelangrijkste is dat je erop kan vertrouwen dat deze kwetsbaarheid niet tegen je zal worden gebruikt.

Als er vertrouwen is heb je geen reden om bezorgd of beschermend over de groep te zijn. Je moet op elkaar kunnen reageren zonder daarbij voortdurend op je hoede te hoeven zijn en de noodzaak om ‘politiek’ of ‘strategisch’ met elkaar om te gaan ontbreekt volledig.  Je moet je min of meer op je gemak voelen als je je kwetsbaar opstelt tegenover elkaar.

 

Vier typen van vertrouwen

Stephen Covey jr. bespreekt in zijn boek ‘The speed of trust’ het thema vertrouwen.  Als je niet van plan bent dit boek te gaan lezen, bekijk dan op z’n minst de vier typen van vertrouwen die hieronder worden beschreven. En, voor de directie, hierbij alvast de belangrijkste conclusie uit dit boek:

⇑ vertrouwen =   ⇑ snelheid ⇓ kosten

⇓ vertrouwen =  ⇓ snelheid ⇑ kosten

 

Covey jr. legt het thema vertrouwen langs twee assen. Op beide assen kun je hoog of laag scoren, zodat je jezelf of je team(leden) in vier ‘kwadranten’ kan terugvinden.

As 1 – Geneigdheid tot vertrouwen (van nature, door eerdere ervaringen, karaktervorming)

As 2 – Geneigdheid tot analyse (vragen stellen, beren op de weg zien, risico’s inschatten)

 

 

1. Blind vertrouwen

Ben je in de context waarin je je begeeft goedgelovig of een beetje naïef? Vertrouw je de ander zonder al te veel woorden én neem je zelfs dingen aan die je niet zeker weet ofwel geanalyseerd hebt? Daarop plakken we het stempel blind vertrouwenDit vertrouwen komt het teamwork ten goede als er veel of snel werk moet worden geleverd. Je geeft er (on)bedoeld een signaal mee af aan je teamgenoot dat je aan de slag wilt en vertrouwt op zijn of haar expertise en ervaring. Het kan echter zijn dat de ander ook wel eens aannames doet die niet juist zijn, of fouten maakt. Dan mist de kritische toets die jij had kunnen bieden en kun je het deksel op je neus krijgen. Dus: durf te vragen en wees nieuwsgierig.

 

2. Geen vertrouwen

Ben je wel eens besluiteloos in bepaalde situaties? Misschien had je weinig de neiging om anderen te vertrouwen én weinig de behoefte om te analyseren. Dit kwadrant noemen we geen vertrouwen. Je onttrekt je eigenlijk aan het teamwork, omdat je niet per se bent aangehaakt bij je teamgenoten of hetgeen je aan het doen bent. Het beste is om dit te bespreken, zodat jij en het team daarna verder kunnen. We zien helaas nog te veel dat dit niet gebeurt, met als risico een status quo; men maakt fysiek wel onderdeel uit van het team, maar is mentaal niet meer aanwezig. Er is dan in geen enkel opzicht nog sprake van teamwork. Stel jezelf de vraag: Wat heb ik nodig om weer mee te kunnen doen?

 

3. Wantrouwen

Achterdocht komt ook voor in teams en organisaties. Dat betekent dat de neiging om anderen te vertrouwen laag is. Je bent continu bezig om informatie te verzamelen die het wantrouwen (dat je toch al had) bekrachtigen. In het teamwork kan dit advocaat-van-de-duivel-gedrag of een tegengeluid zo nu en dan zeer functioneel zijn voor een kritische toets. Maar omdat de vertrouwensfactor laag is zal het vaker leiden tot een ‘lose/lose’ situatie. Je bevindt je voortdurend in een context waarin je bezig bent met het bewijzen van het ongelijk van de ander of het gelijk van jezelf. Daarmee frustreer je de samenwerking. Wat te doen? Loop niet langer op eieren. Bespreek het wantrouwen dat je ervaart en toets de waarheid ervan.

 

4. Slim vertrouwen

De meeste ontwikkeling en succes ervaar je als je jouw beoordelingsvermogen volledig de kans geeft. Dit betekent dat je de neiging en de intentie hebt om anderen te vertrouwen én ook de situatie in kaart wilt hebben om een bewuste keuze te maken. Op korte termijn moet je wat tijd investeren om informatie te vergaren en de relatie te behouden. Maar dit verdient zich ALTIJD terug. Teams die in slim vertrouwen met elkaar samenwerken leveren de beste teamprestaties: ze werken met meer passie en plezier, ze beslissen sneller én… ze besparen kosten.

 

Suggesties voor succesvol teamwork

  • stel het welzijn van het team voorop en ontdoe je van gewoonten die het teamwork frustreren
  • maak je los van een – door schade en schande – aangeleerde competitieve houding
  • kruip uit je schulp en stel je écht kwetsbaar op
  • stop met het krampachtig beschermen van een schijnreputatie
  • maak het thema vertrouwen vs. wantrouwen bespreekbaar in jouw team.

Tip: deel jezelf en je collega’s eens in in één van de vier ‘vertrouwenskwadranten’ (zie afbeelding) en ga erover in gesprek.

Wat het ook is, teams waarin het schort aan onderling vertrouwen verspillen enorm veel tijd en energie aan het managen van tegenwerkende of ‘saboterende’ gedragingen (bad apples) binnen de groep.

Wil jij aan de slag met het thema vertrouwen in jouw team? Stap dan samen met mij eens in het ongemak.

Op jouw werkplezier,

Selmar

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert @Buro Wesselink Nieuwe aanpak ontwikkeld in samenwerkingsverband: MWMP.nl en mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier

Click Here to Leave a Comment Below 2 comments