Humor en zelfspot voor een gezonde (team)geest

 

Enige tijd geleden was ik bij een vriend op bezoek. Rutger. Hij schoof mij een Deutsche Zeitung toe, Die Zeit. Ik las een krantenartikel van Ulrich Schnabel met de schitterende kop: “Wer lacht hat keine Angst.” Vorige week riep ons aller Johnny de Mol op om wat meer humor toe te laten.

Dan kan ik niet achterblijven en dus gaat deze blog over humor en zelfspot, als belangrijke mechanismen om ons brein en de teamgeest gezond en gelukkig te houden.

 

 “Je schwieriger die Zeiten, umso wertvoller wird heitere Gelassenheit.” “Hoe moeilijker de tijden, des te waardevoller wordt komische kalmte.”

 

 

© Scott Barbour/Getty Images

 

Positieve emoties verruimen het blikveld

Humor is een extreem effectieve techniek bij het verwerken van emoties. Positieve emoties verruimen het blikveld. Angst en ergernis doen het tegenovergestelde. Je kunt kortom beter met moeilijke situaties omgaan als je een beetje luchtigheid inzet.

Humor versterkt de mentale veerkracht en het is een waardevol middel tegen allerlei vormen van tegenslag. Zelfs bij terreuraanslagen kan humor helpen, aldus geschreven in dit krantenartikel. “(…). Naast werkzaamheden door politie, justitie, AIVD en politieke acties moeten we ook de vraag stellen hoe we terreuraanvallen van onze geest kunnen afwenden. Onverschrokken humor of vrolijkheid is dan niet het slechtste middel. (…)”

De Oostenrijkse positieve psycholoog Willibald Ruch doet al meer dan veertig jaar wetenschappelijk onderzoek naar de werking van opgewektheid en vrolijkheid. In zijn onderzoek maakt hij onderscheid tussen een aantal soorten humor.

 

Professor Willibald Ruch

 

Zachtaardige en hulpvaardige humor

Deze vorm van humor wordt ingezet zodra we gevoeligheden of zwaktes bij een ander zien. We accepteren tekortkomingen en adresseren die op een milde, beetje grappige manier, met een goede intentie. Om de ander te helpen.

 

Corrigerende humor

Deze vorm wordt ingezet om negatief gedrag van een ander aan de kaak te stellen of om te buigen. Het voordeel van humor, in een poging om iemand op zijn/haar negatieve gedrag te wijzen, is dat de ander geen gezichtsverlies hoeft te lijden.

Satire is hier ook een mooi voorbeeld van: “Ik neem je serieus. Jij vertelt mij wat je belangrijk vindt en ik laat je op een spottende satirische manier merken wat ik er van vind.”

 

En hoe zit het met cynisme of sarcasme?

Cynisme op z’n tijd is superlachen. Soms is zwartgallige humor heerlijk bevrijdend. Echter, zachtaardige en corrigerende humor komen beiden voort uit deugden en hebben een positieve grondslag. Cynisme en sarcasme hebben dat niet.

Zo is zachtaardige humor gebaseerd op het bieden van hulp en menselijkheid. En corrigerende humor op gerechtigheid en eerlijkheid. Deze vormen hebben een positieve invloed op anderen. Cynisme en sarcasme niet.

 

Zelfspot

En dan is er nog het vermogen om jezelf te kunnen lachen. Ook superlachen en positief! Mits met mate ingezet. Zelfspot wordt wel de beste vorm van zelfkennis genoemd. Het vermogen om de denkwijze, de mogelijkheden en onmogelijkheden van je eigen ik te kunnen inschatten en daar rationele conclusies uit te trekken.

Maar als je zelfspot te vaak inzet word je er, ironisch genoeg, niet geloofwaardiger op. Het wordt dan teveel en te vaak als verdedigingsmechanisme ingezet om je eigen zwakte, behoefte of gevoeligheid uit de weg te gaan. Niet okee.

Wie zichzelf te kijk zet neemt eventuele critici op voorhand al de wind uit de zeilen en pareert daarmee alle risico’s om gekwetst of teleurgesteld te worden. Maar je ontloopt ook alle kansen om als volwaardig en écht gezien te worden.

 

Humor als ‘therapie’? Ja!

Depressie, angst- en dwangstoornissen, trauma, seksueel misbruik, ernstige ziektes of de dood van een dierbare. Alles komt voorbij in de praktijk van de psycholoog of de psychiater die humor inzet als een middel dat naast andere interventies kan bestaan.

Ook op de werkvloer. Er kan veel naast elkaar bestaan. Het laat zien dat er andere mogelijkheden zijn in gedrag, in teammindset. Dat je anders kunt kijken naar wat is gebeurd en ook naar wat nog komen gaat. Luchtigheid, energie, spel en plezier komen meer en meer op de voorgrond te staan.

Voor Willibald Ruch is humor ‘de gave van een mens om de tekortkomingen van de wereld met komische kalmte te aanschouwen’. Ook schijnbaar uitzichtloze situaties zou je met wat meer luchtigheid kunnen benaderen. De magische formule, gebaseerd op de uitdrukking ‘tijd heelt alle wonden’ is:

Humor = Tragedie + Tijd

 

Tot slot

De strekking van de blog is NIET om alles wat erg is maar weg te lachen. Is ook NIET dat je geen verdriet, angst of boosheid mag ervaren. De strekking is: negeer niet wat is gebeurd, maar gebruik humor en zelfspot om door te gaan. Vergeet dus nooit Rule number 6. “Don’t take yourself so damn seriously.”

 

NB. Ben je er (weer) bij op 8 juni? Meld je aan voor de Dag van het Werkplezier

 

Op jouw werkplezier,

Selmar

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert Mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier, samen met Ferry de Wit van banana tree

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments