11

Waarom hebben mensen toch zo’n haast? (maak kennis met de luiaard-modus)

“Nee, dan de luiaard – daar kunnen we nog wat van leren! Langzaam, langzaam, langzaam kruipt hij over de tak van een boom. Hij eet een beetje… slaapt heel veel… en is heel tevreden.”

 

Wat doe jij met de tijd die je gewonnen hebt zodra je iets efficiënt hebt afgehandeld? De kans is groot dat je je stort op je next-thing-to-do. En als je die eenmaal hebt weggewerkt, afgevinkt, doorgestreept, dan komt er vervolgens een binnenvlieger om de hoek kijken. Moeten we dan écht alles zo snel en zo efficiënt mogelijk doen? Alsjeblieft niet! Eerlijk gezegd heb ik het wel een beetje gehad met efficiëntie. Laten we de dingen wat bewuster kiezen en er gewoon de tijd voor nemen. Dan kun je er ook langer van genieten: maak kennis met de luiaard-modus.

Lanterfanten

Op het moment van schrijven heb ik even geen recht van spreken. Het is nu namelijk 23.49 uur en de eerste woorden van de blog zijn zojuist getypt. Morgen moet er namelijk weer een blog uit. Ik heb mezelf de discipline opgelegd om vierwekelijks te bloggen en dat is mij – met uitzondering van afgelopen zomer, toen twee weken over tijd – tot nu toe gelukt. Altijd op een dinsdag. Maar dat ik nu, even voor twaalven, nog steeds een blog aan het schrijven ben, dat is niet fraai. Dat moet anders. En ik had het best eerder kunnen doen, als ik bewustere keuzes had gemaakt in de dagen hiervoor. Als ik wat bewuster met mijn tijd en mijn prioriteiten was omgegaan. En als ik niet – zo af en toe – enorm aan het lanterfanten was geweest.

 

Een mooi nieuwtje om te delen

Voordat ik verder ga over onze haastige leventjes versus ‘lanterfanten’ wil ik eerst graag een nieuwtje met je delen. In augustus verwachten ik en mijn vriendin Sabine ons eerste kindje. We zien er naar uit, het is iets heel bijzonders! En tegelijkertijd denken we: hoe gaan we de boel toch allemaal regelen straks? We weten dat er een nieuwe balans moet ontstaan. Of beter gezegd, er dient zich straks een compleet nieuw leven aan als de kleine spruit er eenmaal is. Meer afstemmen, minder tijd voor jezelf, voor werk en voor elkaar. Althans, dat zegt iedereen die ons is voorgegaan. En dat zijn er heel wat, er zal dus een kern van waarheid in zitten.

Met het gegeven in mijn achterhoofd dat er straks – kennelijk – minder tijd is heb ik mij laten inspireren door een kinderboek dat wij deze week kregen. Een kinderboek om over een tijdje uit voor te lezen aan onze dan pasgeboren dochter. De titel van het boek luidt: De luiaard die niet lui was (2002). Geschreven door Eric Carle, ook wel bekend van Rupsje Nooitgenoeg (1972), een échte topper dus! Op de achterkant van het boek staat geschreven:

 

“Waarom hebben mensen altijd zo’n haast?

Druk! Druk! Druk! Hollen, rennen, vliegen!

TEMPO! Schiet op! Hupsakee!

Er blijft haast geen tijd over. Om naar je vrienden te gaan.

Om naar de sterren te staren. Om een mooie zonsondergang

te bekijken.

Nee, dan de luiaard – daar kunnen we nog wat van leren!

Langzaam, langzaam, langzaam kruipt hij over de tak van een boom.

Hij eet een beetje… slaapt heel veel… en is heel tevreden.

 

 De luiaard die niet lui was

 

Luiaard-modus

Ik was in gedachten al een tijdje bezig met het schrijven van deze blog. Ik had het er ook over toen ik laatst met een compagnon op weg was naar een klant en we achter een hijskraan kwamen te zitten. Hij reed. En het was duidelijk wat hij dacht (Tempo! Schiet op! Hupsakee!). Op dat moment zat ik net even in de luiaard-modus, af en toe lukt mij dat goed. Ik dacht bij mezelf : “Goh, wat lekker, we kunnen nu gewoon even niet harder”.

En een tijdje geleden kroop ik gehaast achter m’n laptop om nog snel even een mailtje te kunnen versturen voordat ik naar een afspraak moest. Ik klap de laptop open en zie – na een trage opstart – de volgende melding:

 Luiaard-modus

Een windows update. Even configureren. En al snel kon ik ook toen de knop omzetten: Aaaahh… lekker, dan doe ik nu gewoon even niks. Ik had mezelf binnen de kortste keren in de luiaard-modus gezet. Ik smeerde een beschuit met kaas, en één met jam. Vervolgens ging ik voldaan de deur uit naar mijn afspraak. Geen gehaast en geen gevlieg. Niet druk druk druk… En het was een topgesprek!

 

Werkstijlen

Naast het begeleiden van (zelfsturende) teams geef ik ook open inschrijvingscursus in Transactionele Analyse. ‘TA’ is een persoonlijkheidstheorie en een communicatiemodel. En één van de werkstijlen of – zoals dat in TA-termen heet – de drijvers die in deze cursus aan de orde komt heet Schiet op. Dit kan een gezonde drijver zijn omdat het een goed arbeidsethos met zich meebrengt. Echter, als de overtuiging ‘van hard werken ga je niet dood’ met de paplepel is ingegoten, kan het ook een zeer ongezonde uitwerking hebben. Je hebt dan nooit geleerd hoe het is om de dingen gewoon eens wat langzamer te doen. Of, om even helemaal niks te doen (en daar ook van kunnen genieten).

Er zijn in totaal zes werkstijlen of drijvers die worden onderscheiden:

  • Wees sterk
  • Doe (de ander) genoegen
  • Wees perfect
  • Wees de beste
  • Doe je best
  • Schiet op

Alles wat iemand teveel heeft van deze zogenaamde ‘drijfveren’ of ‘overtuigingen’ is ongezond en kan de oorzaak zijn van stress of leiden tot een afname van werkplezier. Drijvergedrag is namelijk niet-authentiek. Het is aangeleerd gedrag, gevormd in de kindertijd en opgelegd door verwachtingen en normen uit de grote-mensen-wereld. Als kind was dat gedrag effectief, je werd ervoor beloond. De vraag is: hoe helpt dat gedrag jou NU nog. Of waar belemmert het je om vrij en autonoom te werken of te leven. Drijvergedrag wordt op den duur een onbewuste truc om authentieke gevoelens uit de weg te gaan (boos, blij, bang, bedroefd).

Welke basisemotie ga jij uit de weg? Welke onbewuste drijvers zet jij daar voor in? Wat heeft dat drijvergedrag jou in het leven gebracht? En… welke prijs betaal je ervoor?

 

Tot slot

Uit: De luiaard die niet lui was (Eric Carle).

“Ik ben een treuzelaar, ik lummel en ik lanterfant. Maar ik ben niet lui. 
(…) Toen gaapte de luiaard en zei: Zo ben ik nu eenmaal. Ik doe de dingen
graag langzaam, langzaam, langzaam…”

 

Mijn mantra voor het nieuwe leven dat over een kleine vijf maanden, ergens in augustus, begint wordt voor het overgrote deel bepaald door de luiaard die niet lui was. Dat nieuwe mantra klinkt als volgt. Een beetje in de stijl van Eric Carle:

 

Ik ben niet lui, ik doe mijn werk gewoon slim.

Soms doe ik de dingen wat langzamer,

omdat ik er dan langer van geniet.

 

Neem nou het schrijven van een blog en

– straks – het verschonen van een poepluier,

een belafspraak met een potentiële klant,

een onverwachts bezoekje aan een goede vriend,

het opvouwen van – alweer – een berg witte was,

of – samen – lekker thuis op de bank.

 

Ik ben niet lui, ik neem bewust de tijd.

En wat een ander daarvan vindt?

Dat interesseert mij dan even niet.

 

Het is nu 0.47 uur. Morgen is er weer een dag. Eerst een afspraak, dan lunch, nog een afspraak en daarna de blog redigeren zodat ie de deur uit kan. En nu snel naar bed. Tempo! Schiet op! Hupsakee! Morgen weer een dag, en dan weer een, en weer een, en weer een… En dan is het zo augustus. Dan wordt onze dochter geboren.

NB. Yvonne, bedankt voor het boek!

Op jouw werkplezier,

Selmar

Laat hieronder jouw reactie achter!

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert Mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier, samen met Ferry de Wit van banana tree

Click Here to Leave a Comment Below 11 comments