4

Wat laat jij niet van jezelf zien?

 

Ik heb mij ‘blogwise’ een tijdje niet laten zien… De reden daarvoor is dat ik even niet wist waar ik de tijd vandaan moest halen. Goed nieuws, want ik deed wat ik het liefste doe: teams coachen.

Maar eigenlijk is de reden die ik opvoer een bull shit reden. Ik heb in de afgelopen drie maanden écht wel tijd gehad om een blog te schrijven. Een eerlijker antwoord is dus dat ik er geen tijd voor heb gemaakt of dat het mij ontbrak aan discipline. Geen tijd = geen excuus.

 

Kwetsbaarheid

In deze 28e blog schrijf ik over (gebrek aan) tijd en kwetsbaarheid in het contact met anderen. Waarom dit onderwerp? Ik ervaar bij elk stapje meer kwetsbaarheid ook een stapje meer daadkracht. En bij elk (ongemakkelijk) stapje échtheid ook een stapje blijheid en vrijheid. Dat gun ik mijzelf net zoveel als jou en alle teams die ik mag begeleiden.

Mijn eerste blog schreef ik in juli 2014, toen was ik net voor mezelf begonnen. Ik heb in die blog een kwetsbaar deel van mezelf laten zien. En het heeft mij niet geschaad. Sterker nog, ik heb veel mooie reacties ontvangen en ben er door gegroeid.

Afbeelding van CoachCenter (Tijdstructurering, Eric Berne).

 

Meer erkenning? Laat zien wie je werkelijk bent

Kwaliteit van leven en werken wordt voornamelijk bepaald door de kwaliteit van je relaties. Als mens heb je nou eenmaal behoefte aan contact met anderen. Om fysiek te (over)leven en om emotioneel gezond te kunnen leven.

Wil jij betere relaties en meer erkenning of waardering? Dan is de eerste en de belangrijkste stap om jezelf meer te laten zien. Alleen wat je laat zien kan ook gezien worden.

Maar vaak stoppen we juist datgene wat gezien wil worden weg zodra we in contact zijn met anderen. Waardoor we nog verder weg raken van de onderliggende behoefte aan erkenning. Hard, maar waar.

 

Zes vormen van contact

Eric Berne – grondlegger van de Transactionele Analyse – maakt onderscheid in zes vormen waarop wij contact aangaan met anderen. Hij noemt dit ‘niveaus van tijdstructurering’, omdat we elke vorm gebruiken om onze tijd mee te vullen.

Naarmate je vordert in de niveaus stijgt de mate van erkenning. Maar… de mate van risico die je loopt om gekwetst te worden stijgt ook. Dat is een voortdurende tegenstrijdigheid die je ervaart als je je ware emoties deelt met een ander.

In hoeverre ben jij werkelijk open over je gevoelens, onzekerheden en kwetsbaarheden?

Lees hieronder de beschrijving van de zes niveaus van tijdstructurering:

 

  1. Terugtrekken

Je kunt je fysiek terugtrekken door letterlijk afstand te nemen van de ander(en). Er is dan geen contact meer. Daarnaast kun je je ook volledig terugtrekken terwijl je fysiek aanwezig blijft, bijv. door in gedachten weg te dromen. Als je je terugtrekt ga je ‘uit contact’ met de ander en is er geen enkel risico op beschadiging. Maar de enige vorm van erkenning is de erkenning die je jezelf geeft. En die is wat sober, en heel voorspelbaar.

  1. Rituelen

Een ritueel is een voorgeprogrammeerde en ook een voorspelbare vorm van sociaal contact. Ieder kind leert rituelen van o.a. zijn gezin, de regio en het land waar hij woont. Een ritueel gaat van simpel (‘hallo’ als je iemand tegenkomt) tot complex (godsdienstig ritueel). Vanwege het voorgeprogrammeerde karakter is het risico bij rituelen beperkt. Desondanks kun je ook bij rituelen ‘miskend’ worden. Hoe voel jij je als je iemand een hand uitsteekt voor een high five, en hier wordt niet op gereageerd? Of… als aan het eind van een ritueel werkoverleg wederom de belangrijke punten en heikele kwesties uit de weg zijn gegaan?

  1. Tijdverdrijf

Tijdverdrijven kenmerkt zich door het praten over zonder hier een directe actie aan te koppelen. Over het weer, over de politiek, over anderen…Doordat in tijdverdrijf het onderwerp van contact ‘elders’ ligt, is het risico van deze vorm van contact vrij klein. Roddelen valt ook onder deze categorie. En wees eens eerlijk, wat bespreek jij zoal in de wandelgangen direct na een vergadering?

  1. Activiteiten

Bij Activiteiten is de communicatie erop gericht een bepaald doel te bereiken. Het onderwerp van ‘communicatie’ staat dus niet meer los van de gesprekspartners en de energie wordt op een tastbaar resultaat gericht. Het psychologisch risico dat wordt ervaren kan zowel groter als kleiner zijn dan bij tijdverdrijf.

  1. Spelen

Iedere vorm van communicatie waarbij gedrag (bewust on onbewust) wordt ingezet om ware emoties en gevoelens niet te tonen wordt een (psychologisch) spel genoemd. We worden boos terwijl we eigenlijk gekwetst zijn, we gaan veel praten om een compliment niet echt te hoeven laten ‘landen’, we houden ons groot terwijl we ons eigenlijk heel klein voelen, etc…

Psychologische spelen zijn herhalingen van strategieën uit onze kindertijd die nu niet meer effectief zijn. Het zijn uitwisselingen van miskenningen, want er wordt over en weer gereageerd op iets dat niet ‘echt’ is. Het gedrag dat wordt ingezet laten we zien om iets anders, iets kwetsbaars, te beschermen. Juist omdat we de werkelijke emoties uit de weg gaan hebben “Spelen” als effect dat je na afloop een negatief gevoel ervaart.

  1. Intimiteit

Intimiteit is een niveau van contact waarbij je elkaar je echte emoties en gevoelens toont, zonder censuur toe te passen. Omdat je hierbij je echte zelf laat zien vormt deze mate van contact het grootste risico. Aan de andere kant bereik je met intimiteit ook de grootste vorm van erkenning, van ‘gezien en gehoord worden’. En uiteindelijk, van oprechte en authentieke vrijheid (en blijheid). Juist omdat er bij intimiteit geen verschil zit tussen wat er is, en wat wordt getoond, is alle vorm van intimiteit voedend voor het contact met jezelf en met de ander.

 

Wat kan ik doen om mij kwetsbaarder/daadkrachtiger op te stellen?

Als je eerst voor jezelf wilt bepalen welk gevoel je wil benoemen, stel je jezelf twee of drie keer de hulpvraag: “Welke van de vier basisemoties treedt hier nu het meest op de voorgrond waardoor ik ongemak ervaar?”

  • Boos
  • Bang
  • Blij*
  • Bedroefd

*Ook blijheid (trots, opgetogen, gelukzalig, etc.) is een emotie die we niet altijd even makkelijk laten zien. Hoe vaak heb je niet iemand horen zeggen: “Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg”, “Doe niet zo kinderachtig”, “Straks ga je nog naast je schoenen lopen”, “Juich maar niet te vroeg”, “Je komt van geluk nog eens onder de trein”, etc. Fuck it met dit soort opmerkingen. Wees gewoon boos als je boos bent. Bang als je bang bent. Verdrietig als je verdrietig bent. En blij als je blij bent.

 

Een gebrek aan kwetsbaarheid en daarmee ook aan daadkracht is de nummer één oorzaak van frustraties in teams. Ik gebruik de zes niveaus van contact ook regelmatig om te duiden wat er – in de onderstroom – leeft en speelt binnen teams.

Meer weten? Kop koffie? Of wil je gewoon iets delen over deze blog? Laat je reactie achter onderaan deze pagina. Ik waardeer dat zeer en word er, in de meeste gevallen, oprecht blij van.

 

Op jouw werkplezier,

Selmar

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert @Buro Wesselink Nieuwe aanpak ontwikkeld in samenwerkingsverband: MWMP.nl en mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier

Click Here to Leave a Comment Below 4 comments