Zelfsturing is doen wat volgens jou nodig is

 

“Doen wat nodig is. Dat klinkt simpel, en dat is het ook. Zelfsturing is een kwestie van mindset. Eenvoudiger kan bijna niet.”

 

Een derde van de jongeren in Nederland (16 t/m 24 jaar) maakt zich zorgen om een burnout te krijgen. En het aantal burnouts onder jongeren stijgt ook daadwerkelijk. Vooral tijdsdruk is een grote stressfactor. Daarbij voelt de jongere doelgroep zich vaker eenzaam. Maar liefst 20 procent zegt zich regelmatig alleen te voelen. Digitale communicatie speelt ook een grote rol.

Bronnen: GGZnieuws.nl en CBS

 

Gelijk maar even ter zake, in deze blog doe ik twee oproepen:

  1. Stel jezelf serieus de vraag of vrijwilligerswerk bij Humanitas Match iets voor jou is (zie ook laatste alinea)
  2. Stel jezelf serieus de vraag of jij de huidige werkzaamheden binnen jouw team nog altijd uit vrije wil doet

 

Steuntje in de rug

Van 2009 tot 2016 ben ik als vrijwilliger werkzaam geweest bij het maatjesproject Match van Humanitas Twente. In het begin heette het project Face2Face, dat dekt wel de lading. Het gaat namelijk om persoonlijk contact. Real life. Geen schermpjes ertussen.

Je coacht een jongere van 12-25 jaar die behoefte heeft aan een steuntje in de rug, om welke reden dan ook (school, thuis of op het werk).

Gemiddeld ben je er zo’n anderhalf tot twee uur in de week mee bezig (1 gesprekje of activiteit per week) en eens per zes tot acht weken bezoek je een intervisiebijeenkomst met de andere coaches.

Een Match is tijdelijk. Voor de duur van ongeveer een jaar trek je op met een jongere. Dat doe je op je eigen manier. Ik wisselde serieuze thema’s af met leuke en luchtige onderwerpen of gezellige activiteiten. Je bouwt iets op en gaandeweg werk je aan de coachvraag. De lat hoeft daarbij niet heel hoog te liggen. Kleine en haalbare stappen zijn prachtig om te realiseren!

 

 

 Bekijk het introfilmpje van Humanitas Match

 

Leren

Ik leerde bij elke ‘match’ wel weer iets nieuws over mijzelf en over de (leefwereld van de) jongere. Ik leerde ook van de intervisiebijeenkomsten met andere coaches en tijdens de thema-avonden die door de coördinatoren werden georganiseerd.

Frank Weijering, één van de intervisiebegeleiders, vatte de vrijwilligersuitdaging mooi samen in vier treffende ‘regels’ die ook als levenswijsheden door kunnen gaan:

  1. Respecteer de ander zoals ie is (wees niet te veranderingsgericht)
  2. Vertrouw op de wijsheid van de ander (ook als die ander twaalf of vijftien is
  3. Geef de ander regie (zorg ervoor dat het besluit van de ander is)
  4. Maak het klein (kleine stapjes = haalbaar = succes = vertrouwen)

 

Levenswijsheden

Ik zag in de bovenstaande vier ‘wijsheden’ parallellen met mijn werk als teamcoach. Steeds meer teams gaan de kant op van zelfsturing. Soms lukt dat, meestal niet. Het gaat fout omdat leidinggevenden niet toestaan dat teams uit vrije wil handelen. Of omdat er vanuit het team wordt gezegd dat er ‘teveel’ ruimte is. “we hebben kaders nodig, wordt er dan gezegd”. Nee, die heb je niet nodig.

Ik wens leidinggevenden iets meer van de vier wijsheden toe en teamleden meer lef. Het hele idee van zelfsturing is dat je ‘uit vrije wil’ handelt. Dat je doet wat nodig is vanuit eigen drijfveren en gezonde motieven. Voor jou, je team en voor je leidinggevende is het dan wel zo mooi als die drijfveren en motieven passen bij de organisatie. In die zin moet daar ook sprake zijn van een ‘match’.

 

                                           Afbeelding: Logische niveaus van verandering (Dilts & Bateson)

Uitleg bij de afbeelding: als je op een hogerliggend niveau een verandering doorvoert (zingeving / identiteit / overtuiging) dan volgt automatisch een verandering op de lagerliggende niveaus (vaardigheden / gedrag / omgeving).

 

Doen wat nodig is

Een persoonlijke ‘missie’, dat waar je voor staat, gaat vaak verder dan een bedrijfsmissie. Het is wat jouw werk en jouw leven zinvol maakt en betekenis geeft. In bovenstaande afbeelding van Dilts & Bateson aangeduid als zingeving. En dan heb je echt geen leidinggevende nodig die jou moet wijzen op het belang van die missie, jouw doel.

Die missie hoeft geen prachtige volzin te zijn. De lading ervan hoeft niet ‘pretentieus’ te zijn. Er hoeven zelfs geen mooie woorden in te staan en een missie hoeft zich ook niet in hogere sferen af te spelen.

De kunst is om het zo concreet en zo aards mogelijk te beschrijven. Dan gaat de rest vanzelf. Alles wat je doet staat in het teken van dat ene doel. Het enige dat je tegenhoudt is je werk-privébalans (8 uur werk, 8 uur privé, 8 uur slapen).

 

Zelfsturing

Als je weet waar je voor staat neem je sneller besluiten. NEE zeggen gaat je ook makkelijk af omdat je weet waar je JA tegen zegt. Kortom: je bent de omgeving aan het beïnvloeden, en niet andersom.

Een fundamentele verandering in denken (positieve self talk ) leidt automatisch tot een fundamentele verandering in doen. In doen wat nodig is. Het klinkt simpel, en dat is het ook. Zelfsturing is een kwestie van mindset. Eenvoudiger kan bijna niet.

Een mooi voorbeeld van zo’n missie is, al zeg ik het zelf: “In 2025 staat werkplezier bovenaan op de agenda in elke organisatie.” Simpel, aards en concreet. Ambitieus, maar ergens ook realistisch. En, voor mij in ieder geval, krachtig genoeg om er bijna elke dag toegewijde actie op los te laten. Tja, de boog kan niet altijd gespannen staan.

 

Neem contact op

Vorige week werd ik benaderd door Kiki Bijker, sinds juni is zij één van de coördinatoren van Match. Ze vroeg mij of ik mensen ken – liefst mannen!! – die vrijwilligerswerk willen doen binnen dit mooie en waardevolle maatjesproject. Ik zei dat ik dat zo 1-2-3 niet wist, maar dat ik het zou noemen in mijn blog. Dat de halve blog erover zou gaan wist ik toen nog niet…

 

Wil jij bij Humanitas Match doen wat nodig is? Neem contact op met Kiki via k.bijker@humanitas.nl

Wil jij binnen jouw team doen wat nodig is? Neem contact op met mij.

 

Laat je hieronder een reactie achter? Thx!

 

Op jouw werkplezier,

Selmar

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert @Buro Wesselink Nieuwe aanpak ontwikkeld in samenwerkingsverband: MWMP.nl en mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments