Zeven redenen waarom werken in een team geen zin heeft

Teamwork is in, hiërarchie is uit. Maar, werken in een team, werkt dat eigenlijk wel? Even een misverstand uit onze Werkwereld 2.0 helpen: teamwork en hiërarchie sluiten elkaar niet uit. In tegendeel.”

Teams die grootse prestaties bereiken hebben twee dingen gemeen: een gemeenschappelijk doel en de noodzaak om samen te werken. Als één van deze twee ontbreekt, heeft werken in teamverband geen zin. Een team heeft bestaansrecht als het rendement oplevert voor de organisatie en is ook zeker niet bedoeld als alleen maar een gezellig samenzijn. In deze blog beschrijf ik zeven oorzaken voor falend teamwork.

Good apple bad apple

Organisaties geloven meer en meer in de kracht van het team. Ik ook. Maar het verschil wordt gemaakt door individuen. Welwillende teamleden die lef tonen, fouten maken en impopulaire besluiten durven te nemen. In negatieve zin wordt een stempel gedrukt door tegenwerkers in het team die de boel ophouden en succesvol samenwerken saboteren. De zogenaamde ‘bad apples’.

Op het eerste gezicht denk je misschien: “Ik ben absoluut een good apple.” Maar dat waag ik te betwijfelen. De meerderheid in een team bestaat namelijk uit bad apples. En ik heb het – voor alle duidelijkheid – niet over rotte appels, die pik je er zo tussenuit. Nee, het ligt iets genuanceerder. Een rotte appel saboteert de boel openlijk en de wijze waarop is voor iedereen hoorbaar en merkbaar. Een bad apple daarentegen saboteert de boel ‘in de onderstroom’, bad apples zijn cultuurbewakers van het oude en vertrouwde. Terwijl lef en vernieuwing juist zo nodig zijn. Bad apples blijven in hun comfortzone, ze groeien niet en ze bloeien niet. Een team zal dan nooit boven zichzelf uitstijgen, het geheel is minder dan de som der delen.

 

Zeven faalfactoren voor teams

Zeven redenen waarom teamwork (soms) geen zin heeft

Verantwoordelijkheden laag in de organisatie, creatieve en slagkrachtige besluitvorming, vernieuwing en lef: dat is wat we nodig hebben, DUS gaan we werken met (liefst zelfsturende) teams! Maar de resultaten vallen in de praktijk nogal tegen. Hoe kan dat eigenlijk?

Eerst maar eens een misverstand uit onze Werkwereld 2.0 helpen. Vaak wordt gedacht dat teamwork en hiërarchie elkaar uitsluiten, maar dat is helemaal niet zo. In tegendeel! Werken in teams vereist juist een dwingende structuur en een heldere regelgeving met duidelijke kaders. Je moet toch op z’n minst weten wat je in gezamenlijkheid voor elkaar moet boksen om je bestaansrecht en het etiketje ‘team’ te kunnen behouden? Onderzoeker Carsten de Dreu (hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie, Universiteit van Amsterdam) heeft zeven redenen op een rij gezet waarom teamwork soms niet kan slagen. Andere bronnen: ‘Het is mooi geweest. Het kantoor is geen pretpark‘, Judith Mair en ‘Het geheim van teams‘, Jon Katzenbach en Douglas Smith.

1 Hoera iemand anders doet het!

Werken in een team is voor veel mensen aanleiding om ontspannen achterover te leunen: collega’s met meer gevoel voor verantwoordelijkheid zullen immers het werk wel opknappen. Psychologen hebben hier een eigen uitdrukking voor: social loafing. Meeliften met anderen. Vooral als een duidelijke taakomschrijving ontbreekt en teamleden niet worden aangesproken op hun individuele verantwoordelijkheid, zijn het steeds dezelfde mensen die in hun eentje het meeste werk verrichten. En uiteindelijk – het gebeurt steeds vaker – overwerkt thuis komen te zitten.

2 De mythe van gelijkheid

In bijna elk team wordt de meer introverte medewerker volledig overschreeuwd door het haantje van de groep, die graag en altijd zijn mening wil laten horen. Een van de grootste misvattingen over teamwork is dan ook het idee dat iedereen in een team gelijk is en evenveel inbreng heeft. En dat iedereen over alles mee mag praten betekent ook niet dat iedereen gelijke invloed heeft op besluiten. In de praktijk verdwijnen de meeste voorstellen, concepten en ideeën van teams dan ook in een bureaula. Of ze gaan – vroeg of laat – in een vol flipoverblok bij het oud papier. Een handjevol ideeën redt het wellicht, maar dan nog is het ‘de grootste bek’ die beslist. Of… de organisatietop.

3 Het geheel is kleiner dan de som der delen

Elke dag wordt er in Nederland urenlang vergaderd, worden concepten bedacht, wordt er van alles geroepen en wordt driftig meegeschreven op een flipover of een tablet. De veronderstelling hierbij is dat het geheel meer is dan de som der delen. Een foutieve veronderstelling, onderzoek heeft namelijk aangetoond dat individuen effectiever brainstormen dan groepen. Teamleden bedenken een groter aantal originele ideeën als ze apart zitten dan wanneer ze dat met elkaar doen. Theoretisch gezien zouden teams dankzij de mix van achtergronden en vaardigheden beter presteren dan individuen, maar teams in het bedrijfsleven – met name managementteams – vertonen een opvallende homogeniteit. Blanke mannen, hoog opgeleid en analytisch ingesteld. De oplossingen die homogene teams bedenken zijn doorgaans weinig verrassend of innovatief. Bovendien worden de meeste voordelen van teamwork in een homogeen team meteen tenietgedaan.

4 Het misverstand dat consensus heet

Dat groepen betere besluiten nemen dan individuen is ook een misverstand dat inmiddels door de psychologie uit de weg is geruimd. Teams hebben de neiging om ideeën of besluiten aan te nemen die meteen door de groep worden geaccepteerd. Zeker met een autoritaire teamleider aan het roer zijn er al snel meelopers die niet doorvragen en geen afwijkende mening durven te opperen. Zulke teams zoeken niet het beste idee, maar het idee dat het snelst voor consensus zorgt. En dat terwijl uit onderzoek is gebleken dat inhoudelijke discussies en conflicten juist tot een beter resultaat leiden. Maar ja, wie wil er nou de hele tijd dwars liggen en daarmee het risico lopen als ruziezoeker of impopulaire solist te boek te staan?

5 Er moet ook nog gewerkt worden

Omdat taken niet meer van bovenaf worden opgelegd, is voortdurend overleg noodzakelijk geworden. In de praktijk betekent dat vaak: vergaderen tot je erbij neervalt. Voortdurend zijn de agenda’s volgeboekt met werkoverleg, teambespreking. brainstormsessies en interne presentaties. Alles moet elke dag opnieuw worden besproken, onderhandeld en geëvalueerd. Een veelgehoorde klacht is dat mensen door al dat vergaderen niet meer aan werken toekomen. De frustrerende besprekingen duren eindeloos en aan het eind van het liedje worden besluiten toch weer op de lange baan geschoven. Vergaderen wordt niet eens meer als werk gezien, eerder als een nutteloze bezigheid. Dat kan anders!

6 Het is helemaal niet leuk om in een team te werken

De bereidheid en commitment van medewerkers om in een team te werken is een van de belangrijkste voorwaarden voor succesvol teamwork. Probleem is dat veel mensen het helemaal niet leuk vinden om in een team te werken. En dat zijn heus niet alleen contactgestoorde computernerds. Werk is nu eenmaal geen collectieve bezigheid. Het is zelfs vrij natuurlijk om je eigen lot niet afhankelijk te maken van de resultaten van anderen. “Als je wilt dat iets goed gebeurt, zul je het zelf moeten doen’. Ik geloof wel degelijk in de kracht van het collectief, waarbij het verschil wordt gemaakt door individuen die lef tonen.

7 Onvoldoende communicatieve vaardigheden

Cruciaal voor het succes van teams zijn effectieve communicatieve vaardigheden van de leden. Maar dat valt niet altijd mee: je moet in staat zijn anderen te begrijpen, je moet bereid zijn je in een ander te verplaatsen en je moet duidelijke afspraken maken over de omgang met elkaar. Miscommunicatie, vooroordelen en gebrek aan kennis maken de samenwerking eerder een mijnenveld dan een groot en gezellig samenzijn. Inzicht in gedrag en bewustwording van interactiepatronen kunnen hier een positieve en waardevolle bijdrage aan leveren.

Nu heb je de blog gelezen, wat denk je: ben je een good apple of een bad apple? Plaats je reactie onderaan deze pagina!

Interesse in teamcoaching of zelf meer inzicht krijgen in gedrag? Klik om het cursusaanbod te bekijken

Selmar
 

Arbeids- en organisatiepsycholoog (Rijksuniversiteit Groningen) | Teamwork expert Mede-initiatiefnemer Dag van het Werkplezier, samen met Ferry de Wit van banana tree

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments